مهمترین عوارض جانبی دیانابول

سمیت کبدی شدید (هپاتوتوکسیسیتی)

مکانیسم آسیب کبدی: دیانابول به دلیل تغییر C17-alpha alkylation، یکی از سمی‌ترین استروئیدها برای کبد است. این تغییر شیمیایی به دارو اجازه می‌دهد از هضم معده جان سالم به در ببرد، اما کبد را مجبور می‌کند برای متابولیسم آن بسیار سخت کار کند.

• افزایش آنزیم‌های کبدی: حتی در دوزهای کم، دیانابول باعث افزایش آنزیم‌های کبدی (ALT و AST) می‌شود که نشان‌دهنده فشار یا آسیب کبدی است
• کلستاز (انسداد جریان صفرا): دیانابول می‌تواند باعث کاهش یا انسداد جریان صفرا از کبد شود که منجر به زردی (پوست و چشمان زرد)، ادرار تیره و آسیب کبدی می‌شود
• آسیب سلول‌های کبدی: استفاده طولانی‌مدت می‌تواند منجر به آسیب واقعی سلول‌های کبدی (hepatocellular damage) شود که ممکن است به فیبروز کبدی (اسکار کبد)، سیروز یا حتی سرطان کبد منجر شود
• پلیوسیس هپاتیس: تشکیل کیست‌های پر از خون در کبد - یک عارضه نادر اما خطرناک که می‌تواند منجر به پارگی کبد و خونریزی داخلی شود
• تومورهای کبدی: استفاده طولانی‌مدت با افزایش ریسک آدنوم کبدی (تومور خوش‌خیم) و کارسینوم هپاتوسلولار (سرطان کبد) همراه است

مطالعات نشان داده‌اند که حتی چرخه‌های کوتاه 4-6 هفته‌ای می‌توانند فشار کبدی موقتی ایجاد کنند، به‌ویژه در افرادی که مصرف الکل بالا یا مشکلات کبدی قبلی دارند.

عوارض قلبی-عروقی شدید

• اختلالات لیپیدی خطرناک: دیانابول به طور شدید HDL (کلسترول خوب که شریان‌ها را تمیز می‌کند) را کاهش و LDL (کلسترول بد که شریان‌ها را مسدود می‌کند) را افزایش می‌دهد. این اختلال در تعادل چربی‌ها باعث تجمع پلاک در شریان‌ها (آترواسکلروز) و افزایش ریسک حمله قلبی و سکته مغزی می‌شود
• فشار خون بالا: دیانابول فشار خون را افزایش می‌دهد که فشار اضافی بر سیستم قلبی-عروقی وارد می‌کند و ریسک بیماری قلبی و سکته را بالا می‌برد
• هیپرتروفی بطن چپ: مطالعات روی کاربران استروئید نشان داده‌اند که AASها می‌توانند باعث ضخیم شدن عضله قلب (بطن چپ) شوند که می‌تواند به نارسایی احتقانی قلب منجر شود
• کاردیومیوپاتی ناشی از استروئید: استفاده طولانی‌مدت از دیانابول و سایر AASها با کاردیومیوپاتی اتساعی (dilated cardiomyopathy) همراه است - وضعیتی که در آن قلب نمی‌تواند به‌طور مؤثر خون پمپاژ کند و اغلب غیرقابل‌برگشت است
• افزایش ریسک لخته شدن خون: دیانابول می‌تواند ریسک تشکیل لخته خون را افزایش دهد که منجر به ترومبوز ورید عمقی (DVT) و آمبولی ریه می‌شود
• آریتمی و مرگ ناگهانی قلبی: شش مطالعه دیانابول را به آریتمی‌های بالقوه کشنده مرتبط دانسته‌اند و ارتباط آن با مرگ ناگهانی قلبی را نشان داده‌اند

سرکوب شدید محور هورمونی (HPTA Suppression)

• سرکوب کامل تستوسترون طبیعی: دیانابول تولید طبیعی تستوسترون را به‌طور کامل متوقف می‌کند. وقتی بدن سطح بالایی از هورمون مصنوعی را تشخیص می‌دهد، محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد (HPTA) - سیستمی که تولید تستوسترون را تنظیم می‌کند - خاموش می‌شود
• آتروفی بیضه‌ها: عدم تحریک از هیپوفیز باعث کوچک شدن بیضه‌ها می‌شود
• بازیابی طولانی و ناقص: حتی با درمان پس از چرخه (PCT)، بازیابی کامل تستوسترون ممکن است 3 تا 6 ماه طول بکشد و در بسیاری از موارد ناقص باقی می‌ماند
• هیپوگنادیسم طولانی‌مدت: در برخی موارد، عملکرد تستوسترون ممکن است هرگز به‌طور کامل بازگردد و به درمان جایگزینی تستوسترون مادام‌العمر نیاز باشد
• علائم تستوسترون پایین: خستگی شدید، کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، افسردگی، کاهش توده عضلانی، افزایش چربی بدن و ناباروری

عوارض استروژنیک

دیانابول از طریق آنزیم آروماتاز به استروژن تبدیل می‌شود که باعث:

• ژنیکوماستی (رشد پستان در مردان): تحریک بافت پستانی توسط استروژن منجر به رشد دردناک یا قابل‌مشاهده پستان می‌شود که اغلب نیاز به جراحی برای برداشتن دارد
• احتباس آب شدید: استروژن باعث نگه‌داری سدیم و آب در بدن می‌شود که منجر به متورم شدن، افزایش حجم خون و فشار خون بالا می‌شود
• افزایش چربی زیر پوستی: استروژن بالا می‌تواند منجر به ذخیره چربی شود، به‌ویژه در ناحیه شکم و پستان

عوارض روانی و رفتاری

بررسی سیستماتیک 37 مطالعه بالینی استفاده از استروئید آنابولیک را به اختلالات خلقی و اضطراب در افراد مستعد تحت قرار گرفتن طولانی‌مدت مرتبط دانست:

• پرخاشگری و خشونت: "خشم استروئیدی" - افزایش قابل‌توجه پرخاشگری، تحریک‌پذیری و رفتار خشونت‌آمیز
• تغییرات خلقی: نوسانات شدید خلق، مانیا و هیپومانیا
• افسردگی: به‌ویژه پس از قطع مصرف هنگام سقوط سطح هورمون‌ها
• اضطراب و حملات پانیک: افزایش اضطراب و حملات پانیک
• وابستگی روانی: برخی کاربران وابستگی روانی به دیانابول ایجاد می‌کنند

عوارض پوستی و آندروژنیک

• آکنه شدید: دیانابول فعالیت آندروژنیک (مردانه‌سازی) را در پوست افزایش می‌دهد که تولید چربی پوست (سبوم) را تقویت می‌کند و منافذ را مسدود می‌کند، منجر به آکنه شدید در صورت، سینه و پشت
• ریزش مو و طاسی: در افراد دارای استعداد ژنتیکی برای طاسی الگوی مردانه، دیانابول ریزش مو و کوچک شدن فولیکول‌های مو را تسریع می‌کند
• پوست چرب: افزایش تولید چربی پوست

عوارض خطرناک در زنان (ویریلیزاسیون)

دیانابول برای زنان به شدت منع می‌شود زیرا حتی در دوزهای پایین می‌تواند باعث تغییرات مردانه‌سازی غیرقابل‌برگشت شود:

• عمیق شدن صدا (اغلب دائمی)
• رشد موهای صورت و بدن
• بزرگ شدن کلیتوریس
• اختلالات قاعدگی یا قطع کامل قاعدگی
• کاهش اندازه سینه
• تغییرات ساختار صورت و فک

عوارض دیگر

• آسیب کلیوی: فشار اضافی روی کلیه‌ها از رژیم‌های پروتئین بالا و توده عضلانی اضافی می‌تواند با استفاده از دیانابول تشدید شود و منجر به عوارض کلیوی شود
• اختلالات خواب: بی‌خوابی و اختلالات الگوی خواب
• افزایش PSA و بزرگی پروستات: ریسک مشکلات پروستات از جمله هیپرتروفی خوش‌خیم پروستات (BPH)