اکساندرولون و ژنیکوماستی

رابطه اکساندرولون و ژنیکوماستی اغلب برای ورزشکاران جای سوال دارد. پاسخ علمی و کوتاه این است که مولکول اکساندرولون (آناوار) ذاتاً یک مشتق دی هیدروتستوسترون (DHT) است و برخلاف تستوسترون، آنزیم آروماتاز نمی تواند آن را به استروژن تبدیل کند؛ بنابراین مصرف نسخه اورجینال این دارو مستقیماً باعث رشد بافت سینه نمی شود. 

با این حال، خطر اصلی در دو مورد نهفته است: اول، وفور نمونه های "تقلبی" در بازار که به جای آناوار با دیانابول (عامل شدید ژنیکوماستی) پر شده اند. دوم، سرکوب تستوسترون طبیعی و کاهش پروتئین SHBG توسط دارو که می تواند تعادل هورمونی بدن را به نفع استروژن های آزاد تغییر دهد. بنابراین، اطمینان از اصالت دارو مهم ترین گام برای پیشگیری از این عارضه است.

توجه مهم: اطلاعات ارائه شده صرفاً جهت آگاهی بخشی است. فیت و تن همواره تاکید می کند که استفاده از استروئیدهای آنابولیک بدون نظارت مستقیم پزشک متخصص می تواند خطرات جدی برای سلامتی در پی داشته باشد و خط قرمز ما محسوب می شود. قبل از هرگونه اقدامی، حتماً با یک پزشک مشورت کنید.

اکساندرولون چیست و ساختار شیمیایی آن چگونه است؟برای درک اینکه چرا آناوار (نام تجاری اکساندرولون) رفتار خاصی در بدن دارد، باید به ساختار مولکولی آن نگاه کنیم. اکساندرولون یک استروئید آنابولیک است که از دی هیدروتستوسترون (DHT) مشتق شده است.

در ساختار این دارو، یک اتم اکسیژن جایگزین کربن شماره 2 در حلقه A شده است. این تغییر شیمیایی کوچک، تفاوت های بزرگی ایجاد می کند. این تغییر باعث می شود مقاومت دارو در برابر شکسته شدن توسط کبد بالا برود و خاصیت آنابولیک (عضله سازی) آن نسبت به خاصیت آندروژنیک (صفات مردانه) بسیار بیشتر شود. اما نکته کلیدی برای موضوع ما چیز دیگری است: ساختار دی هیدروتستوسترون.

عدم توانایی تبدیل به استروژن

از نظر بیوشیمیایی، مشتقات DHT ساختاری دارند که آنزیم آروماتاز نمی تواند روی آن ها اثر بگذارد. آنزیم آروماتاز مسئول تبدیل تستوسترون و سایر آندروژن ها به استروژن است. از آنجا که اکساندرولون ذاتا در برابر این آنزیم مصونیت دارد، تبدیل مستقیم اکساندرولون به استروژن غیرممکن است.

این یعنی برخلاف تستوسترون یا دیانابول که مستقیماً سوخت تولید استروژن را زیاد می کنند، اکساندرولون خودش به هورمون زنانه تبدیل نمی شود.

آیا اکساندرولون باعث ژنیکوماستی میشود؟ (پاسخ کوتاه و بلند)اگر بخواهیم پاسخ کوتاه بدهیم: خیر، خود مولکول اکساندرولون باعث ژنیکوماستی نمی شود.

اما اگر پاسخ دقیق و علمی بخواهید: بله، در شرایط خاص ممکن است ژنیکوماستی رخ دهد.

شاید بپرسید اگر این دارو به استروژن تبدیل نمی شود، پس چطور ممکن است باعث ایجاد بافت سینه شود؟ اینجا دقیقا همان جایی است که باید از سطح دانش عمومی فراتر برویم و مکانیزم های پیچیده تر بدن را بررسی کنیم. سه دلیل اصلی وجود دارد که ممکن است فردی در دوره آناوار دچار حساسیت نوک سینه یا رشد بافت غده ای شود.

1. برهم خوردن نسبت تستوسترون به استروژن

حتی داروهای ملایمی مثل اکساندرولون هم تولید طبیعی تستوسترون بدن را سرکوب می کنند. دوزهای متوسط تا بالا می توانند محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-بیضه (HPTA) را تحت تاثیر قرار دهند.

وقتی تولید تستوسترون طبیعی افت می کند، سطح کلی آندروژن در بدن کاهش می یابد. در برخی افراد، سطح استروژن با سرعت کمتری پایین می آید یا ثابت می ماند. این اتفاق باعث می شود تعادل کفه ترازو به سمت استروژن سنگینی کند. با اینکه مقدار کل استروژن زیاد نشده، اما چون "حریف" آن (تستوسترون) ضعیف شده، استروژن قدرت نمایی می کند و می تواند به گیرنده های بافت سینه متصل شود.

2. تاثیر بر گلوبولین متصل کننده هورمون جنسی (SHBG)

اکساندرولون قدرت عجیبی در کاهش SHBG دارد. SHBG پروتئینی است که مثل یک اتوبوس در خون حرکت می کند و هورمون های جنسی (تستوسترون و استروژن) را سوار می کند و آن ها را غیرفعال نگه می دارد.

وقتی اکساندرولون وارد بدن می شود، سطح SHBG به شدت افت می کند. این یعنی هورمون های آزاد بیشتری در جریان خون خواهید داشت. اگر شما مقداری استروژن در خون داشته باشید که قبلاً توسط SHBG کنترل می شد، حالا این استروژن ها آزاد می شوند و می توانند به بافت هدف (سینه) حمله کنند. این مورد معمولا زمانی رخ می دهد که اکساندرولون با یک داروی دیگر (حتی تستوسترون با دوز کم) ترکیب شده باشد.

3. خطر داروهای تقلبی در بازار

این مورد علمی نیست اما واقعیتی تلخ در بازار مکمل و داروی ایران و جهان است. اکساندرولون ماده اولیه گرانی دارد. بسیاری از تولیدکنندگان زیرزمینی، به جای اکساندرولون، از "دیانابول" یا "متیل تستوسترون" با دوز پایین در قرص ها استفاده می کنند.

اگر شما فکر می کنید در حال مصرف آناوار هستید اما در واقع دیانابول می خورید، خطر ژنیکوماستی بسیار بالاست. دیانابول به شدت استروژنیک است و سریعا باعث احتباس آب و خارش نوک سینه می شود.

اکساندرولون و ژنیکوماستی در نوجوانان و دوران بلوغیکی از سوالات مهم این است که آیا مصرف این دارو برای درمان کوتاهی قد یا سوختگی در سنین پایین باعث ژنیکوماستی می شود؟

اکساندرولون یکی از ایمن ترین داروها برای مصارف درمانی معرفی شده است. با این حال، در دوران بلوغ، بدن پسران نوسانات هورمونی شدیدی دارد. هرگونه دخالت خارجی در این سیستم، می تواند ماشه رشد بافت سینه را بکشد.

اگر نوجوانی که مستعد ژنیکوماستی بلوغ است اکساندرولون مصرف کند، به دلیل همان مکانیزم "برهم خوردن نسبت تستوسترون به استروژن" که بالاتر توضیح دادیم، ممکن است پروسه رشد سینه تشدید شود. بنابراین مصرف خودسرانه در این سنین خطرات به مراتب بیشتری نسبت به بزرگسالان دارد.